ABD Hazine Bakanı Scott Bessent İran’da ekonomik krizin giderek derinleştiğini ve bu durumun ülke liderlerinin yurt dışına hızlı sermaye transferi yapmasına yol açtığını açıkladı. Bessent Senato Bankacılık Konut ve Kentsel İşler Komitesi’nde yapılan bir oturumda İranlı üst düzeylerin “deliler gibi ülke dışına para aktardığını” belirterek bunun rejimin içinde bulunduğu baskıyı gösterdiğini söyledi. Bakan bu tür bir sermaye çıkışının “farelerin gemiyi terk etmesine” benzetilerek rejimin sonuna dair bir işaret olabileceğini vurguladı.
Bessent’in ifadelerine göre İran’da dolar kıtlığı yaşanıyor. Ülkedeki en büyük bankalardan birinin çöküşü Merkez Bankası’nın para basma ihtiyacını doğurdu ve bu da İran para biriminin değerinin serbest düşüşe geçmesine neden oldu. Enflasyonun yükselmesi halkın sokaklara dökülmesine yol açan ciddi ekonomik sıkıntıları beraberinde getirdi.
Sermaye Uçuşu ve Rejimin Tepkisi
Bessent sermaye çıkışının yalnızca geleneksel bankacılık kanallarıyla sınırlı kalmadığını belirtti. İran liderliğinin geleneksel bankalar üzerinden ve dijital varlıklar ve kripto para platformları aracılığıyla önemli miktarda fonu yurt dışına aktardığını söyledi. Bu durum ABD’nin İran’a yönelik baskı stratejisinin ekonomik sistemi zayıflattığını ve rejimin likiditeyi korumak yerine varlıkları korumaya çalıştığını düşündürdüğünü ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre İran’da yaşanan bu tür sermaye uçuşu siyasi risk ile ekonomik belirsizliğin birleşiminden kaynaklanıyor. Rejim içindeki üst düzey figürler olası bir çöküş veya daha ağır yaptırımlar karşısında finansal varlıklarını güvenli olarak algıladıkları yabancı ülkelere taşımayı tercih ediyor. Bu süreçte Dubai İngiltere ve diğer finans merkezleri sermaye çıkışının hedefi olurken bu ülkelerdeki finansal ağlar üzerinden büyük meblağların transfer edildiği belirtiliyor.
Ekonomik Göstergeler ve Halk Üzerindeki Etkileri
İran’da para birimi riyal dolar karşısında rekor seviyede değer kaybı yaşadı ve enflasyon hızla yükseldi. Bu durum halkın alım gücünü ciddi şekilde düşürdü ve geniş çaplı protestolara yol açtı. Ülke genelinde ekonomik sıkıntılar nedeniyle yaşam maliyetleri artarken hükümet tarafından uygulanan mali politikalar da yeterince istikrar sağlayamadı. Bazı uzmanlar bu iç karışıklığın sermaye çıkışını daha da hızlandırdığını belirtiyor.
